Het Nederlands voetbalelftal, beter bekend als Oranje, vertegenwoordigt het Koninkrijk der Nederlanden in het internationale mannenvoetbal en valt onder de Koninklijke Nederlandse Voetbalbond (KNVB), de nationale voetbalbond. Het elftal, waarvan de traditionele kleuren oranje, wit en blauw zijn, werd opgericht in 1905 en speelde op 30 april van dat jaar zijn eerste interland, waarin het België met 4–1 versloeg in Antwerpen. Het team, dat bekend staat als pionier van het totaalvoetbal in de jaren 70 onder coach Rinus Michels – een vloeiende, positie-wisselende stijl die werd belichaamd door sterren als Johan Cruijff – heeft een reputatie opgebouwd met innovatief, aanvallend spel dat de wereldwijde tactiek heeft beïnvloed.
Het begin
Het Nederlands voetbalelftal werd in 1905 opgericht onder auspiciën van de Koninklijke Nederlandse Voetbalbond (KNVB), die in 1889 was opgericht als de Nederlandse Voetbal- en Atletiekbond en later een andere naam kreeg. De eerste interland van het team vond plaats op 30 april 1905 in Antwerpen en resulteerde in een 4-1 overwinning op België, met doelpunten van Karel Heijting, Jan Thomée (twee) en Eddy de Neve. Deze wedstrijd markeerde het begin van het Nederlandse internationale voetbal, dat aanvankelijk werd gekenmerkt door amateurspelers uit regionale clubs en zich richtte op vriendschappelijke wedstrijden en regionale toernooien tegen buurlanden zoals België en Engeland. De vroege organisatie steunde op selectiecommissies in plaats van toegewijde coaches, waarbij C.A.W. van Hasselt als eerste manager voor die debuutwedstrijd fungeerde.
Nederlands elftal https://znaki.fm/nl/teams/nederlands-elftal/ team verwierf al snel bekendheid door deelname aan Olympische voetbaltoernooien, die vóór het tijdperk van het WK de belangrijkste internationale podium vormden voor amateurteams. Nederland behaalde bronzen medailles op de Olympische Spelen van 1908 in Londen (door Zweden met 3-1 te verslaan in de bronzen finale na een nederlaag in de halve finale tegen Denemarken), de Olympische Spelen van 1912 in Stockholm (door Zweden met 4-3 te verslaan voor het brons na een nederlaag in de halve finale tegen Denemarken) en de Olympische Spelen van 1920 in Antwerpen (door de derde plaats veilig te stellen met een 2-1 overwinning op België na uitschakeling in de halve finale door België). Ze deden ook mee als gastland op de Olympische Spelen van 1928 in Amsterdam, waar ze de finale bereikten maar met 2–0 verloren van Uruguay en daarmee zilver behaalden. Daarnaast nam het team deel aan de Olympische Spelen van 1948 in Londen, waar het de kwartfinales bereikte, maar na verlenging met 4–3 verloor van Groot-Brittannië. Deze Olympische prestaties onderstreepten de groeiende competitiviteit van het team, vaak onder leiding van veelzijdige aanvallers zoals Jan van Roessel en verdedigers zoals Harry Wait, hoewel er geen vaste coachingsstructuur bestond tot de tussenoorlogsperiode, toen figuren als Edward Keene tactische begeleiding gaven.
Wereldkampioenschap voetbal
De pogingen om zich te kwalificeren voor het WK voetbal verliepen in de eerste decennia moeizaam. Nederland nam niet deel aan het toernooi van 1930 in Uruguay vanwege reis- en financiële beperkingen. Het land maakte zijn debuut in 1934 in Italië, waar het zich direct plaatste voor de knock-outfase, maar in de achtste finale met 3-2 verloor van Zwitserland na verlenging. Kwalificatie voor 1938 lukte wel, maar opnieuw volgde een uitschakeling in de eerste ronde, ditmaal door een 3-0 nederlaag tegen Tsjechoslowakije. Pogingen om het WK van 1950 te halen mislukten na een nederlaag in de play-offs tegen Ierland. Belangrijke spelers tijdens deze campagnes waren onder meer Karel Lotsy, een verdediger die tussen 1917 en 1924 elf interlands speelde en later van 1936 tot 1955 voorzitter van de KNVB werd, waarbij hij pleitte voor het behoud van de amateurnormen.
Het Nederlandse voetbal bleef tot halverwege de jaren vijftig strikt amateuristisch; het nationale elftal bestond uit spelers uit de binnenlandse Hoofdklasse, waarin de nadruk lag op regionale competitie zonder financiële prikkels. De KNVB verzette zich lange tijd tegen professionalisering en sloot spelers die in het buitenland tekenden uit voor de nationale selectie, maar toenemende druk van een rivaliserende beroepsvereniging leidde op 25 november 1954 tot een fusie, waarmee het professionele tijdperk werd ingeluid. Het eerste seizoen van de professionele competitie begon in 1954–55 en legde de basis voor een betere talentontwikkeling, hoewel het nationale team tot eind jaren zestig bleef vertrouwen op spelers die het voetbal als bijbaan hadden.